Chapter 11
Vishwaroopa Darshana Yoga
विश्वरूपदर्शनयोग
Viśhwarūp Darśhan Yog
Chapter Summary· अध्याय सारांश
In this chapter, Arjuna asks Krishna to show his true universal form, and Krishna grants him divine sight. Arjuna then sees a विशाल, awe-inspiring form filled with countless faces, arms, eyes, and worlds within it. He also sees that this form includes both creation and destruction, which fills him with wonder and fear. Arjuna realizes that Krishna is far greater than an ordinary human being and bows down in devotion. Krishna explains that this form shows his supreme power and that everything in the universe is under his control.
इस अध्याय में अर्जुन कृष्ण से उनका असली विराट रूप दिखाने की प्रार्थना करता है, और कृष्ण उसे दिव्य दृष्टि देते हैं। फिर अर्जुन एक बहुत विशाल, अद्भुत रूप देखता है जिसमें अनगिनत मुख, भुजाएँ, नेत्र और सारे लोक समाए हुए हैं। वह यह भी देखता है कि इस रूप में सृष्टि और विनाश दोनों हैं, जिससे वह चकित और भयभीत हो जाता है। अर्जुन समझ जाता है कि कृष्ण साधारण मनुष्य नहीं, बल्कि परम दिव्य शक्ति हैं, और वह श्रद्धा से उन्हें प्रणाम करता है। कृष्ण बताते हैं कि यह रूप उनकी सर्वोच्च शक्ति को दिखाता है और सारा संसार उनके ही नियंत्रण में है।
All 56 Verses· सभी श्लोक
- 11.1अर्जुन उवाच |
- 11.2भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया |
- 11.3एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर |
- 11.4मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो |
- 11.5श्रीभगवानुवाच |
- 11.6पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा |
- 11.7इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् |
- 11.8न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा |
- 11.9सञ्जय उवाच |
- 11.10अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् |
- 11.11दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् |
- 11.12दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता |
- 11.13तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा |
- 11.14ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः |
- 11.15अर्जुन उवाच |
- 11.16अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
- 11.17किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च
- 11.18त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं
- 11.19अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य-
- 11.20द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि
- 11.21अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति
- 11.22रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या
- 11.23रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं
- 11.24नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं
- 11.25दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि
- 11.26अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः
- 11.27वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति
- 11.28यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः
- 11.29यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा
- 11.30लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्-
- 11.31आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो
- 11.32श्रीभगवानुवाच |
- 11.33तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व
- 11.34द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
- 11.35सञ्जय उवाच |
- 11.36अर्जुन उवाच |
- 11.37कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्
- 11.38त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणस्-
- 11.39वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः
- 11.40नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते
- 11.41सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं
- 11.42यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि
- 11.43पितासि लोकस्य चराचरस्य
- 11.44तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं
- 11.45अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा
- 11.46किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तं
- 11.47श्रीभगवानुवाच |
- 11.48न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैर्-
- 11.49मा ते व्यथा मा च विमूढभावो
- 11.50सञ्जय उवाच |
- 11.51अर्जुन उवाच |
- 11.52श्रीभगवानुवाच |
- 11.53नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया |
- 11.54भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन |
- 11.55मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः |
- 11.56ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु
FAQ· सामान्य प्रश्न
How many verses are in Bhagavad Gita Chapter 11?
Chapter 11 (Vishwaroopa Darshana Yoga) of the Bhagavad Gita has 55 verses.
What is Bhagavad Gita Chapter 11 about?
In this chapter, Arjuna asks Krishna to show his true universal form, and Krishna grants him divine sight. Arjuna then sees a विशाल, awe-inspiring form filled with countless faces, arms, eyes, and worlds within it. He also sees that this form includes both creation and destruction, which fills him with wonder and fear. Arjuna realizes that Krishna is far greater than an ordinary human being and bows down in devotion. Krishna explains that this form shows his supreme power and that everything in the universe is under his control.